Σπήλαια

Εξ' αιτίας της γεωλογικής και της τεκτονικήςτης εξέλιξης, η Κρήτη έχει ένα εξαιρετικά εκτεταμένο σύστημα υπογείων κοιλοτήτων και ρωγμών, διανοιγμένων σε ασβεστολιθικά πετρώματα από τη διαβρωτική δράση του νερού.

Το Τμήμα Κρήτης της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας έχει καταγράψει πάνω από 5.000 σπήλαια, ενώ ο πραγματικός αριθμός είναι πολλαπλάσιος. Η Κρήτη έχει μερικά από τα πιο βαθιά και πιο μακρία σπήλαια της Ελλάδας. Αρκετές δεκάδες από αυτά έχουν κατακόρυφο βάθος πάνω άπο 100μ ενώ άλλα έχουν μήκος που ξεπερνά τα 1.000μ. Το μακρύτερο είναι η "Ταφκούρα" στον Ψηλορείτη με μήκος 6.500μ και βάθος 860μ, ένω το βαθύτερο είναι ο "Γουργούθακας" που έχει κατακόρυφο βάθος 1.208μ.

Από τη νεολιθική εποχή πόλλα σπήλαια χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς από τους ανθρώπους ως χώροι προστασίας, κατοίκησης, ταφής, καταφυγής ακόμα και ως χώροι λατρείας. Τα σπήλαια αρχαιολογικού ενδιαφέροντος είναι δεκάδες, από τις ψηλές βουνοκορφές έως τις ακτές του νησιού. Μερικά από τα πιο γνωστά είναι:

Αρκετά σπήλαια της Κρήτης έχουν πλούσιο λιθωματικό διάκοσμο. Μερικά από τα πιο εντυπωσιακά είναι:

το σπήλαιο "Στα Πελεκητά" και το "Δικταίο Άντρο" στο νομό Λασιθίου.
το σπήλαιο "Καμιλάρη και ο "Μαρμαρόσπηλιος" στο νομό Ηρακλείου.
του "Σφεντόνη η Τρύπα" στο νομό Ρεθύμνου : Βρίσκεται στον ορεινό όγκο του Ψηλορείτη, 1χλμ βορειοανατολικά του χωριού Ζωνιανά. Πρόκειται για ένα αρκετά μεγάλο σπήλαιο με διεύθυνση Βορρά-Νότο, μέγιστο μήκος σε ευθεία 145 μέτρα και έκταση 3.000 τετραγωνικά μέτρα περίπου, με πολλούς θαλάμους που διαδέχονται ο ένας τον άλλο.
ο "Γεροντόσπηλιος" στο νομό Ρεθύμνου
τα σπήλαια "Αγίας Σοφίας Τοπολίων" και "Κουρνά" στο νομό Χανίων.

Ως αποθήκες σημαντικών πληροφορίων (γεωλογικών, παλαιοντολογικών, βιολογικών και αρχαιολογικών) αλλα και ως χώροι άρρηκτα συνδεδεμένοι με το πολιτισμό μας, τα σπήλαια της Κρήτης είναι ένα σημαντικό τμήμα της φυσικής και πολιτισμικής μας κληρονομίας.

**Φωτογραφίες του ΚΩΣΤΑ ΦΩΤΕΙΝΑΚΗ (Προέδρος Διοικούσας Επιτροπής, Τμήμα Κρήτης ΕΣΕ). www.esecrete.gr , e-mail: info@esecrete.gr.